Krąg miłości Dalajlamy

J.Św. Tenzin Giaco Dalajlama XIV

    Masowy exodus ludności z Tybetu w 1959 roku — wówczas do Indu uciekł również Dalajlama — doprowadził do powstania tybetańskich szkół dla duchownych i świeckich "w Indiach, Sikkimie i Nepalu. Założono "wtedy również pierwsze monastyczne centrum edukacyjne w upalnym więzieniu Buksodoru w Indiach; było to miejsce przymusowego pobytu wielu uchodźców, ogromnie cierpiących z powodu klimatu i nizinnego położenia. Ostatecznie w Indiach i Nepalu odrodziły się najważniejsze monastyczne instytucje wszystkich głównych obrządków buddyzmu tybetańskiego, choć w nieco ograniczonej formie. W nowej sytuacji większe szkoły zakonne wykorzystały okazję i zreformowały się, odchodząc od pewnych tradycyjnych instytucji, takich jak zakonna policja — organizacja rzekomych zwolenników surowej dyscypliny, której mocno obawiano się "w starym Tybecie. Inne grupy stworzyły nowoczesne religijne centra edukacyjne, pozostające poza kontrolą klasztorów. Również świeckie szkoły podstawowego i zaawansowanego stopnia zaczęły włączać do programu rozmaite "wersje nauk zastrzeżonych dotąd dla duchownych.
    Za granicą tybetańscy nauczyciele — zarówno duchowni, jak i świeccy — starali się zaadaptować wcześniejsze metody studiów i praktyk do bardziej świeckiego otoczenia. Dzisiaj, w momencie, gdy tysiące centrów na całym świecie odnosi stałe, choć z mozołem osiągane sukcesy, jesteśmy o krok od ustanowienia znaczących ośrodków tybetańskiego nauczania poza tybetańską społecznością. Dzięki diasporze pewne elementy tradycyjnego tybetańskiego treningu, mającego za sobą ponad tysiąc lat historii, mogły się rozprzestrzenić daleko poza miejsce, w którym się narodziły. Również poza Tybetem objawiła się potrzeba podejmowania właściwych tej kulturze rygorystycznych studiów; docenione zostały starożytne, wypróbowane przez czas metody treningu, chociaż poza tradycyjnym tybetańskim i mongolskim środowiskiem musimy się borykać z ogromnymi trudnościami w ich organizowaniu i prowadzeniu.
    Ktoś mógłby stwierdzić, ze świat został osaczony przez siły stojące na przeszkodzie podobnemu rozwojowi — mamy do czynienia z narastającymi tendencjami wyzysku, chciwości i żądzy, z szalejącym konsumpcjonizmem, z bezustanną manipulacją poglądami społeczeństwa, wzmacniającą najbardziej przyziemne pragnienia, z wszechobecnością bezwartościowej rozrywki, z pogłębiającymi się podziałami pomiędzy bogatymi i biednymi, z tabloidalnym wyjaśnianiem złożoności ludzkiej egzystencji, z chorobliwym, powodującym otyłość przejadaniem się, z ruchami cofającymi prawa robotników do dziewiętnastowiecznego poziomu, z absurdalnym naciskiem na osiąganie ekonomicznych zysków, tak jakby były one jedynym celem istnienia człowieka. Pojawiają się jednak sygnały, ze te ciemne siły przyczyniają się również do gwałtownej reakcji negatywnej, czyli powodują niezadowolenie ze strony społeczeństwa, które jest już gotowe do zakosztowania innych sposobów życia.
    Wielu ludzi na całym świecie żyje zarówno w ramach regionalnej, jak i globalnej kultury; -wielu z nich wyznaje poglądy, które ukształtowały się również -w znaczącym środowisku tej pierwszej. Otwartość ta wskazuje na gotowość do przyjęcia nowych perspektyw, może jednak również sygnalizować pewne pęknięcie w odczuwaniu czasowości, co utrudnia rodzaj zanurzenia wymagany w praktykach buddyzmu tybetańskiego. Tybetański rząd na uchodźstwie zaczyna powoli wyznawać demokratyczną zasadę rezygnacji z politycznej kontroli nad instytucjami religijnymi, ciągle jednak nie wypiera się buddyjskich ideałów. W podobny sposób odbywa się adaptacja tybetańskich systemów edukacyjnych, które stały się mieszanką tego, co świeckie, i tego, co religijne.

    Na całym świecie miłość musi zwyciężyć nietolerancję. Wiedza musi podważyć ignorancję. Zorganizowane działanie musi zastąpić bierną akceptację i rozpacz. Dialog musi zastąpić wzajemne oskarżenia. Nowoczesny system sprawiedliwości musi zastąpić zemstę. Moralność musi zająć miejsce nacisku na wyniki ekonomiczne. Uznanie uniwersalnych praw musi zastąpić odmawianie komukolwiek praw obywatelskich. Tylko zdeterminowany i długofalowy wysiłek może przezwyciężyć głęboko zakorzenione w społeczeństwie siły głupoty i chciwości.